Παράνομα φυτοφάρμακα κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα σε όλη τη χώρα και, σύμφωνα με καταγγελίες βουλευτών και ευρωβουλευτών, αλλά ακόμη και του Ελληνικού Συνδέσμου Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ), καταλαμβάνουν πλέον το 15% της αγοράς των φυτοπροστατευτικών που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα. Το ζήτημα έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις και θέτει σε κίνδυνο την αγροτική παραγωγή, αλλά και τη δημόσια υγεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι προσφάτως στη Θεσσαλία εντοπίστηκε απαγορευμένη ουσία, ενώ τον προηγούμενο Ιανουάριο εντοπίστηκε και δεσμεύτηκε φορτίο με τέτοια φυτοφάρμακα στη Θεσσαλονίκη.
Αγρότες αγοράζουν τα συγκεκριμένα φυτοφάρμακα στη μισή τιμή, σε σχέση με τα επιτρεπόμενα, οπότε στο βωμό του περιορισμού του κόστους θυσιάζεται και η ποιότητα και η ασφάλεια αγροτικών προϊόντων. Ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων, Μιχάλης Τρεμόπουλος, κατέθεσε δυο ερωτήσεις προς την Κομισιόν για τα παράνομα φυτοφάρμακα και για τη διαχείριση των συσκευασιών των φυτοφαρμάκων. Εξάλλου, το φαινόμενο δεν είναι αμιγώς ελληνικό. Τα παράνομα φυτοφάρμακα πλήττουν την ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή στο σύνολό της, αφού υπολογίζεται πως καταλαμβάνουν το 5% - 7% της ευρωπαϊκής αγοράς φυτοπροστατευτικών.
Από το 2008
Με αφορμή καταγγελίες για διακίνηση παράνομων φυτοφαρμάκων στη Θεσσαλία και πιο συγκεκριμένα για την ουσία «Trifluralin» (με παλαιά εμπορική ονομασία «Treflan», έχει απαγορευτεί στην ΕΕ από το 2008), ο κ. Τρεμόπουλος επισημαίνει ότι το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. «Υπολογίζεται ότι το 2010 τα παράνομα φυτοφάρμακα αντιστοιχούσαν στο 15% της ελληνικής αγοράς προϊόντων φυτοπροστασίας, και στο 5% - 7% της ευρωπαϊκής», επισημαίνει. Τονίζει, επίσης, ότι στη μάχη για την αποτροπή της διακίνησής τους έχουν καταγραφεί σοβαρά γραφειοκρατικά και νομικά εμπόδια.
«Στην Ελλάδα, επίσης, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τη διαχείριση των γεωργικών αποβλήτων, με αποτέλεσμα οι συσκευασίες των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν οι αγρότες στις καλλιέργειές τους να απορρίπτονται ανεξέλεγκτα ή να καίγονται, επιβαρύνοντας έτσι με τοξικές ουσίες το έδαφος, τον αέρα και τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξυμμένο στη Θεσσαλία, καθώς οι ποσότητες γεωργικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται είναι μεγάλες», σημείωσε ο κ. Τρεμόπουλος. «Το κακό με τα φυτοφάρμακα έχει παραγίνει. Ανθρωποι και οικοσυστήματα δηλητηριάζονται καθημερινά, αλλά δε γίνονται επαρκείς παρεμβάσεις ούτε καν για τα παράνομα φυτοφάρμακα. Αποτέλεσμα είναι ασυνείδητα κυκλώματα να συνεχίζουν την εμπορία τους, αλλά και πολλοί ανενημέρωτοι αγρότες να τα χρησιμοποιούν. Συσκευασίες και μπουκάλια φυτοφαρμάκων πετάγονται στο περιβάλλον με ανεξέλεγκτες επιπτώσεις. Πρέπει να μπει επιτέλους ένα τέλος σ’ αυτήν την απαράδεκτη κατάσταση. Παράλληλα με τη γενικότερη αντίθεσή μας στη χημική γεωργία και τη στάση μας υπέρ της βιολογικής γεωργίας, θεωρούμε απόλυτη προτεραιότητα να σταματήσει τώρα η διακίνηση παράνομων ουσιών και το κάψιμο των συσκευασιών», δήλωσε ο ευρωβουλευτής.
Στη Θεσσαλονίκη
Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έπειτα από ενημέρωση της αρμόδιας γερμανικής αρχής, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, προχώρησε τον προηγούμενο Ιανουάριο στον εντοπισμό, τον έλεγχο και τη δέσμευση φορτίου με φυτοφάρμακα, που διακινήθηκαν παράνομα στη χώρα μας από το Βέλγιο, προέλευσης Κίνας, με εντολή γερμανικής εταιρίας. Τα φυτοφάρμακα δεσμεύτηκαν και δόθηκε άμεσα εντολή για την ταυτοποίησή τους μέσω εργαστηριακής ανάλυσης. Ο αρμόδιος υφυπουργός, Γιάννης Κουτσούκος, δήλωσε τότε ότι «η άμεση αυτή και αποτελεσματική ενεργοποίηση των υπηρεσιών φανερώνει τη βούληση του υπουργείου να χτυπηθεί η διακίνηση παράνομων φυτοφαρμάκων, με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας και την παραγωγή ασφαλών προϊόντων ποιότητας».
Τον Απρίλιο του 2006, μετά το τέλος της σποράς στα χωράφια λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη, κλιμάκια γεοπόνων εντόπισαν χρησιμοποιημένα φυτοφάρμακα με ξένες ετικέτες. Οι γεωπόνοι της Κεντρικής Μακεδονίας έχουν καταγγείλει το φαινόμενο επανειλημμένα... Ακολούθησαν επιστροφές οπωροκηπευτικών από Γερμανία και Ρωσία στη χώρα μας, έπειτα από υγειονομικούς ελέγχους. Ομως οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις δίνονται βάσει ποσότητας κι όχι ποιότητας...
Μόλις πριν από περίπου δέκα μέρες ο βουλευτής Αχαΐας της ΝΔ, Μιχάλης Μπεκίρης, κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή για την ανεξέλεγκτη χρήση παράνομων και επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, επισημαίνοντας ότι «περισσότερο χρησιμοποιούνται στη Βόρεια Ελλάδα, κυρίως σε καλλιέργειες καλαμποκιού, σιταριού και ρυζιού».


Κίνδυνοι από τις ουσίες

Τα παράνομα φυτοπροστατευτικά, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θέτουν πρώτα από όλους σε κίνδυνο τους ίδιους τους αγρότες. Δεν υποβάλλονται σε ελέγχους και αναλόγως σκευάσματος είναι πιθανό να περιέχουν άγνωστες, μη δοκιμασμένες τοξικές προσμείξεις και ρύπους. Στην αλυσίδα της παραγωγής μολύνονται τα προϊόντα και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, ενώ υπάρχει και κίνδυνος απώλειας της σοδειάς. Υπολείμματά τους μπορεί να περάσουν στο τελικό προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή με επιπτώσεις στην υγεία του. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της περιοχής της Αλμερίας στην Ισπανία, όπου επί χρόνια οι αγρότες προσπαθούν να ανακάμψουν, χωρίς να το έχουν καταφέρει, από τη χρήση απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, που εντοπίστηκαν σε εξαγώγιμα προϊόντα. Ο ΕΣΥΦ εκτιμά ότι η εμπορία παράνομων και πλαστών φυτοπροστατευτικών έχει ως συνέπεια πανευρωπαϊκά την απώλεια φόρων μέχρι και 30 εκατ. ευρώ ετησίως.
Τα παράνομα φυτοφάρμακα -εκτός των περιπτώσεων κυκλωμάτων- καταγγέλλεται ότι φτάνουν στον αγρότη μέσω... πλασιέ. Κίνα, Ταϊλάνδη, Βουλγαρία και Τουρκία είναι οι συνηθέστερες χώρες προέλευσης αυτών των σκευασμάτων, σύμφωνα με τον ΕΣΥΦ. Πρώτος αποδέκτης είναι η Βόρεια Ελλάδα, όπως άλλωστε έχει διαπιστωθεί από τους αρμοδίους, όμως με τα χρόνια (και με την αύξηση των τιμών των νόμιμων και ασφαλών φυτοπροστατευτικών), το φαινόμενο επεκτάθηκε σε όλη τη χώρα